Heart Attack hi!!

 HEART ATTACK 


Heart attack hi natlawkna awm lova dam tha pangai renga ngaihte thih thutna thlentu lar tak a ni a. Natna hnuk hnaih tak leh emergency berte zingah mi a ni. Lung hi thisen zempui ber leh taksa hmun hrang hranga thisen sem darhtu ni mah se, a mah ngei pawh hian hna thawk thei turin thisen supply mumal taka a dawn ve reng tho a ngai a. Lung chawmtu thisen dawt "coronary artery" hi chhan engemaw avanga a lo block palh a, lungin thisen a mamawh ang a hmuh that theih loh chuan "Heart attack" hi a lo awm ta thin a ni. A block nasat emaw a rei deuh phei chuan lung tihtawlin oxygen a tlakchham avangin lung timur (cells) ho an lo thi hman ta thin a, lung hnathawh tibuaiin lungphu a lo tawpa, mithi kan lo ni ta mai thin a ni.


Heart attack hi a nasat dan azir leh hriat chhuah vata damdawiina enkawlna mumal dawn nghal enkawl dam leh tih ziaawm theih chin a awm a. A block hi a nasat viau erawh chuan chhan hman lohin lungphu a chawl chawpchilh nghal mai thei bawk. A block nasat leh nasat loh bakah enkawlna dawn hma leh tlai hian thih leh damah kawngro a su hle a ni.


A lo awm chhan:

Lung supply tu thisen zam hnawh phui thintu hi thisen khang emaw, thisen zama thau chhia leh bawlhhlawh nawi inhlawmkhawm (plaque) keh nawi a ni tlangpui a. Heng thau chhia leh bawlhhlawh nawi tena thisenzam chhung lam an tih balh/khawn avanga thisen zam zim lai (Atherosclerosis) a awm avangin thisen kal kual vel hi a khaihlak thei bawk. Lunga thisen zam kal vel hi tibuaitu awmloin tha pangai mahse heart attack hi a neih theih tho a. Thisen tlakchham lutuk avangin thisenin oxygen a pai tlema, lungin a mamawh tawk oxygen a hmuh loh avangin heart attack hi a awm thei tho a ni. Lungin oxygen a mamawh nasat lai eg: exercise lak lai leh hnathawh hah lai takte pawhin oxygen kham khawp a hmuh loh chuan heart attck hi a awm thei bawk.


A lan chhuah dan:

Heart attack mahnia inhriat theih dan leh a lan chhuah dan tlangpui chu; awm chhung na veng veng, ban khing khat emaw a lehtawna na; na hian nghawng leh hnung thlengin a zawh chho theia, khabe vel a na tel thei bawk. Awm bawr vel nuam lo leh tawt deuh mupa hriatna, Thawk rang leh sak, thlan chhuak, luak chhuak leh luak, lungphu mumal lo, luna leh hai deuh riai, hah leh chauh deuh ngawih ngawih, pum nuam lo, hlauhthawnna te siamin awm hle hle a tiharsa bawk.


Heart attack nei awlsam te:

Heart attack hi tu tan pawh neih thut theih a nih laiin natna thenkhat chronic disease an tih mai, thisensang leh zunthlum bakah lung natna chi khat (coronary heart disease) nei te tan hian neih a awlsam bik a. Mipa leh kum upa lam zingah heart attack nei hi an tam deuha hriat a ni bawk. Inthlahchhawnna atangin a neih theih a, rilru leh taksa hmang rim/hah lutuk tan neih a awlsam bawk. Taksa a nih dan tur pangai aia rit leh thau lutuk tan neih a awlsam a. Kan nitin khawsak phung leh ei leh in a zirte pawhin a ni bawk ang. Thau lam chi ei nasa, a bikin thau khang thei (saturated fat) leh chi (sodium) ei nasa tan neih a awlsam bik. Mi awmawl lutuk leh insawizawi ngai lo te, mei zu mi, zu leh ruihtheih thil ti mite tan neih a awlsam bawk a ni.


Heart attack nei nia kan inhriat chuan:


Sawi takang khan heart attack hian hnuk a hnaihin hun pawh a hlu zual hle a, lung tihrawla cells te an thih hlen hmaa enkawlna dawng vat tura damdawiin thlen thuai tum tur a ni. A chunga a lan chhuah dan kan sawi tak anga kan awm a, inrinhlelhna kan neih chuan damdawiin emaw enkawlna changtlung zawk kan dawn hmain mahniin tih theih kan nei ve a ni, hetiangin: theihawpa thaw lak vaka hrawk vel atang mai niloin thuk deuh hleka khuh vak vak tur a ni. Vawi khat thaw lak leh khuh chhung chu second 2 chhung vela rei ni se. Thaw hip luh theih tawk hip luh vang vanga thawk chhuah leh thin pawh a tha bawk. Hetiang hian damdawiin thlen hma emaw, enkawlna mumal dawn hma chu vawi engemawzat tih tur a ni. Thaw kan lak vak hian chuapah oxygen inchhekkhawlin lung a insawr(squeez) a, kan khuh leh vak khan lung tihrawl insang phek khan thisen zam inhnawh phui lai kha a nawr/perh chhuak a, thisenin a kawng a zawh leh thei ta thin a ni. Hetianga tih hian vanneih chuan mahniin nunna a inchhanchhuah theih a, damdawiin thlen hmaa nunna chan mai loin enkawlna tha zawk kan dawng hman dawn a ni. 


A inven dan:


Natna hi ven theih loh chin tamtak awm mahse, kan tawrh thin tamtak hi chu keimahni insiamchawp leh kan fimkhur tawk loh vang a ni fo thin. Heart attack pawh hi a awm chhan kan sawi atang khian a inven theih chin leh a inven dante pawh engemaw chen chu a hriat theih mai awm e. Natna thenkhat hi chu kan nitin khawsakphung (life style) a zira kan tuar leh pumpelh theihte pawh a awm a. Lung natna hrang hrang pumpelh tur pawh hian ei leh ina fimkhur a pawimawh hle, thau lam chi leh chi(sodium) ei tawk hriat a tha, thau deuh leh thisen sang nei sa tan phei chuan ei tam loh tur a ni. Awm-awl lutuk loh tur a nia, taksa chet tirna lam chi hnathawh leh insawizawi te uar tur ni. Thatchhiat lutuk hi Lungin a ngeih vak lo tihna a nih chu. Vawikhata hah lutuka tih vak erawh a tha chuang lo tih hriat a tha. 

Kan phak tawka hna kan thawh hian kan taksa a tih hrisel bakah kan thawh rahin kan rilru a tihlima lung hriselna atan a pawimawh hle. Kan insawizawi emaw hna kan thawha thlan a lo chhuah hian thisenzama thau chhiate hi a mahin a lo tuiral ve thina, thisen dawt a ti faiin thisen kalkual vel a tluan phaha hriselna a tan a pawimawh hle a ni. Hna kan thawh lai emaw kan insawizawi laia awm chhung na veng veng, chau ngawih ngawih, luhai leh vai deuh riaia kan awm a nih chuan chawlh san vat tur a ni. Zu, ruihtheih thil chi hrang hrang leh zuk leh hmuam tih loh a pawimawh bawk a, damdawi hriat chian loh ei leh Doctor rawn loa rinthu a damdawi ei mai maite hi chin loh bawk tur a ni.


Source : Mafaki Siangzi nu (FB)

Comments

Chhiar hlawh ber